4 Critical Lessons from the Central Nepal Floods

BouncingBall8 Sri Lanka අපගේ අවධානයට ලක්වූ පරිදි, 2024 සැප්තැම්බර් 26 සිට 28 දක්වා කාලය තුළ නේපාලයේ මධ්‍යම හා නැගෙනහිර ප්‍රදේශවලට ඇදහැලුණු අධික වර්ෂාව දැඩි ඛේදවාචකයක් බවට පත් විය. පුද්ගලයින් 240 කට අධික සංඛ්‍යාවක් මියගොස් සිය ගණනක් තුවාල ලැබූ මෙම ආපදාව හුදෙක් ස්වභාවික විපතක් පමණක් නොව, මානව ක්‍රියාකාරකම් සහ පද්ධතිමය දුර්වලතා ද මීට ඍජුවම බලපා ඇති බව දැන් තහවුරු වී ඇත. විශේෂයෙන්ම පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ ක්‍රමවේදවල පැවති හිඩැස් මෙම ව්‍යසනයේ බලපෑම තවත් දරුණු කළේය.

1. The Scale of the Devastation

කත්මණ්ඩු (Kathmandu), ලලිත්පූර් (Lalitpur), සහ කාව්රේපලන්චොක් (Kavrepalanchowk) යන දිස්ත්‍රික්ක මෙම ජලගැලීම්වලින් සහ නායයෑම්වලින් දැඩි ලෙස විනාශයට පත් විය. විශේෂයෙන්ම කත්මණ්ඩු නිම්නය තුළ සැප්තැම්බර් 28 සහ 29 යන දිනවල මිලිමීටර් 240 ත් 322.2 ත් අතර වාර්තාගත වර්ෂාපතනයක් සටහන් වූ අතර, බග්මති (Bagmati), නක්ඛු (Nakkhu), සහ නාරායනී (Narayani) ගංගා පිටාර ගැලීමෙන් විශාල ප්‍රදේශයක් ජලයෙන් යට විය. සැප්තැම්බර් 26 සිට 30 දක්වා රට පුරා නායයෑම් 132 ක් වාර්තා වූ අතර ප්‍රිථ්වි (Prithvi), බීපී (BP), සහ අරනිකෝ (Araniko) යන ප්‍රධාන මහාමාර්ග සම්පූර්ණයෙන්ම අවහිර විය.

2. The Early Warning System Failure

මෙම ව්‍යසනය පිටුපස ඇති බරපතලම ගැටළුව වන්නේ දේශසීමා පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධතිවල පැවති බිඳවැටීමයි. නේපාල රජයේ ජල විද්‍යා විශේෂඥ බිනෝඩ් පරාජුලි (Binod Parajuli) පෙන්වා දෙන පරිදි, සැප්තැම්බර් 26 වැනි දින පෙරවරු 8:32 ට පමණ ටිබෙට් දේශසීමාව හරහා ගලා ආ මහා ජල කඳ පිළිබඳව නේපාල ජාතික ආපදා කළමනාකරණ අධිකාරියට දැනුම් දෙනු ලැබුවේ මිනිත්තු 26 කට පසුවය. පෙරවරු 8:40 සිට 9:13 දක්වා දේශසීමා මධ්‍යස්ථානවලින් කිසිදු දත්තයක් නොලැබීම හේතුවෙන් මහජනතාවට කල්තියා අනතුරු ඇඟවීමට තිබූ වටිනා කාලය අහිමි විය. චෙන්ග්ඩු විද්‍යා හා තාක්ෂණ විශ්වවිද්‍යාලයේ (Chengdu University of Technology) වාර්තාවලට අනුව, ග්ලැසියර කඩා වැටීම හේතුවෙන් අයිස් සහ පාෂාණ මිශ්‍ර වූ ජලය අධික වේගයෙන් ගලා ඒම මෙම තත්ත්වය තවත් දරුණු කළේය.

3. Cross-Border Data Disconnect

පසුගිය මැයි මාසයේදී නේපාල නිලධාරීන් 10 දෙනෙකු සහ චීන නිලධාරීන් 12 දෙනෙකු හමුවී ග්ලැසියර විල් සහ ආපදා සිතියම්කරණය පිළිබඳව සාකච්ඡා කළද, එයින් නිසි ඵල ප්‍රයෝජන ලැබී නොමැති බව පැහැදිලිය. ග්ලැසියර අවදානම් සහ ජල මට්ටම් පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් දත්ත හුවමාරුවක් සිදු නොවීම මෙවැනි දැවැන්ත ආපදාවකට ප්‍රධාන හේතුවක් බව නේපාල බලධාරීන් පවසයි. චීන තානාපති කාර්යාලය මෙම චෝදනාව ප්‍රතික්ෂේප කරමින් තමන් අත්‍යවශ්‍ය දත්ත ලබා දුන් බව ප්‍රකාශ කළද, දෙරට අතර පැහැදිලි සන්නිවේදන හිඩැසක් පැවති බව සමාජ මාධ්‍ය හරහා බොහෝ නේපාල ජාතිකයින් විවේචනය කර ඇත.

4. The Climate Change Burden and Rescue Efforts

කාලගුණික අර්බුදය හමුවේ නේපාලය සහ ටිබෙටය වැනි කලාප ධනවත් රටවල් විසින් සිදුකරන ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාමේ වින්දිතයින් නොවිය යුතු බව ජාත්‍යන්තර දේශගුණික ප්‍රතිපත්ති විශේෂඥ සුනිල් ආචාර්ය (Sunil Acharya) පෙන්වා දෙයි. ඔහු වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරන්නේ කඳුකර කලාප නිරීක්ෂණය සහ යටිතල පහසුකම් ශක්තිමත් කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර සහාය අත්‍යවශ්‍ය බවයි. මේ අතර, නේපාල ආරක්ෂක අංශවල 30,000 කට අධික පිරිසක් දැවැන්ත සහන මෙහෙයුමක් දියත් කරමින් පුද්ගලයින් 17,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් මුදාගැනීමට සමත් වූ අතර, රජය විසින් දිස්ත්‍රික්ක 20 ක ප්‍රදේශ 71 ක් ආපදා හදිසි කලාප ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.